Author: Energy Thai Chamber

การประกาศยุบสภาของนายอนุทิน ชาญวีรกูล นายกรัฐมนตรีและรัฐมนตรีว่าการกระทรวงมหาดไทย เมื่อวันที่ 11 ธันวาคม 2568 ที่ผ่านมา ไม่เพียงทำให้ประเทศเข้าสู่โหมดเปลี่ยนรัฐบาล และรอการเลือกตั้งครั้งใหม่ หากแต่ยังส่งแรงสั่นสะเทือนต่อทิศทางเศรษฐกิจสำคัญประเทศ

โดยเฉพาะ “นโยบายพลังงาน” ที่กำลังอยู่ในช่วงหัวเลี้ยวหัวต่อ ทั้งโครงการ Quick Big Win ด้านพลังงาน แผนพัฒนากำลังผลิตไฟฟ้าของประเทศ (Power Development Plan : PDP) ฉบับใหม่ที่ค้างคามานานเกือบ 3 ปี ตลอดจนการเปิดทางการลงทุนพลังงานสะอาดและโครงสร้างพื้นฐานระบบไฟฟ้าของประเทศ คำถามสำคัญที่ภาคธุรกิจ นักลงทุนในอุตสาหกรรมพลังงานจับตาคือ นโยบายพลังงานจะสามารถเดินหน้าต่อได้มากน้อยเพียงใด โครงการใดสามารถดำเนินการต่อเนื่องได้ตามกรอบเดิม หรืออาจต้องชะลอและรอการตัดสินใจจากรัฐบาลชุดใหม่

โซลาร์ ปชช.ยังไม่ผ่าน ครม.

สำหรับโครงการ Quick Big Win ด้านพลังงานในยุครัฐบาลอนุทิน ภายใต้การกำกับดูแลของนายอรรถพล ฤกษ์พิบูลย์ รัฐมนตรีว่าการกระทรวงพลังงาน ได้กำหนดกรอบดำเนินงานออกเป็น 3 มาตรการหลัก ครอบคลุม 10 โครงการสำคัญ มุ่งเน้นการขยายการใช้พลังงานสะอาด ลดภาระค่าใช้จ่ายด้านพลังงานของประชาชน และเตรียมความพร้อมโครงสร้างพื้นฐานรองรับการเติบโตของภาคอุตสาหกรรมในระยะยาว

มาตรการที่ 1 โซลาร์ภาคประชาชน ซึ่งถือเป็นหัวใจสำคัญของนโยบาย Quick Big Win ประกอบด้วย 6 โครงการย่อย ได้แก่ 1) โครงการโซลาร์ฟาร์มชุมชน เป้าหมายกำลังการผลิตรวม 1,500 เมกะวัตต์ ล่าสุดที่ประชุมคณะกรรมการนโยบายพลังงานแห่งชาติ (กพช.) ครั้งที่ 4/2568 (ครั้งที่ 174) ได้มีมติเห็นชอบกรอบหลักการและกำหนดอัตรา Feed-in Tariff (FiT) ที่ 2.1679 บาทต่อหน่วย 2) โครงการโซลาร์สูบน้ำเพื่อการเกษตร ตั้งเป้าดำเนินการ 250 ระบบ แบ่งเป็นระบบนำร่อง 50 ระบบ และระบบขยายผล 200 ระบบ เพื่อช่วยลดต้นทุนพลังงานให้เกษตรกร

3) โครงการโซลาร์ภาครัฐ มุ่งส่งเสริมการใช้พลังงานสะอาดในหน่วยงานราชการ เพื่อลดภาระงบประมาณด้านค่าสาธารณูปโภค โดยเฉพาะค่าไฟฟ้าในระยะยาว 4) โครงการส่งเสริมการติดตั้งโซลาร์รูฟท็อปภาคครัวเรือน ผ่านมาตรการลดหย่อนภาษีไม่เกิน 200,000 บาท 5) โครงการโซลาร์สูบน้ำระบบประปาหมู่บ้าน ตั้งเป้าติดตั้ง 5,000 ระบบ เพื่อเพิ่มความมั่นคงด้านน้ำและพลังงานในระดับชุมชน 6) โครงการโซลาร์เซลล์ลอยน้ำในเขื่อนของ กฟผ. ครอบคลุมเขื่อนภูมิพล จังหวัดตาก เขื่อนศรีนครินทร์ และเขื่อนวชิราลงกรณ จังหวัดกาญจนบุรี รวมกำลังการผลิต 1,638 เมกะวัตต์ คาดว่าจะสามารถเริ่มจ่ายไฟฟ้าเชิงพาณิชย์ได้ภายในปี 2570

อย่างไรก็ตาม โครงการโซลาร์ภาคประชาชนทั้ง 6 โครงการผ่านการพิจารณาของ ครม.เศรษฐกิจแล้ว แต่ยังไม่ได้ผ่านความเห็นชอบจาก ครม. ยกเว้นโครงการโซลาร์รูฟท็อปภาคครัวเรือน ที่ ครม.มีมติอนุมัติหลักการร่างพระราชกฤษฎีกาแล้ว ดังนั้น ในอีก 5 โครงการที่เหลือยังจำเป็นต้องรอให้รัฐบาลชุดใหม่นำเข้าพิจารณาผ่านความเห็นชอบจาก ครม.เสียก่อน จึงจะสามารถดำเนินการต่อไปได้

Direct PPA เข้า กพช.สิ้นปีนี้

ส่วนมาตรการที่ 2 มุ่งเน้นพัฒนาโครงสร้างพื้นฐานระบบพลังงานรองรับภาคอุตสาหกรรม โดยเฉพาะมาตรการสัญญาซื้อขายพลังงานไฟฟ้าโดยตรง (Direct Power Purchase Agreement : Direct PPA) รองรับดาต้าเซ็นเตอร์ 2,000 เมกะวัตต์ ซึ่งล่าสุดสำนักงานนโยบายและแผนพลังงาน (สนพ.) เตรียมเสนอหลักเกณฑ์และโครงสร้างราคาการซื้อขายพลังงานไฟฟ้าโดยตรง (Direct Power Purchase Agreement : Direct PPA) ต่อ กพช.ภายในเดือนธันวาคมนี้

นอกจากนี้ ยังมีโครงการสำหรับภาคอุตสาหกรรมเพื่อรองรับอุตสาหกรรมดาต้าเซ็นเตอร์ ที่เข้ามาลงทุนในประเทศไทย ปัจจุบันยังกระจุกตัวอยู่ในพื้นที่อีอีซีเป็นหลัก แม้ไทยจะมีกำลังการผลิตไฟฟ้าที่เพียงพอ แต่ยังมีข้อจำกัดเรื่องระบบสายส่งไฟฟ้า จึงจำเป็นต้องเร่งลงทุนพัฒนาระบบสายส่ง หรือสถานีไฟฟ้าย่อยให้เพียงพอ ซึ่งทางการไฟฟ้าฝ่ายผลิตแห่งประเทศไทย (กฟผ.) เพิ่งอนุมัติงบฯลงทุนก้อนแรกกว่า 3,000 ล้านบาทไปแล้ว คาดว่าจะใช้งบฯเพิ่มเติมสำหรับพัฒนาระบบสายส่งอีก 30,000 ล้านบาท

แผน PDP ม.ค. 68 ต้องเสร็จ

มาตรการที่ 3 มุ่งสร้างความมั่นคงด้านพลังงานในระยะยาว รองรับเป้าหมาย Net Zero 2050 ประกอบด้วย 2 โครงการหลัก ได้แก่ 1) การจัดทำแผน PDP ฉบับใหม่ ซึ่งได้มีการจัดตั้งคณะกรรมการชุดใหม่ขึ้นมาดำเนินการ และกำหนดกรอบเวลาจัดทำให้แล้วเสร็จภายใน 3 เดือน หรือประมาณเดือนมกราคม 2569 โดยแผน PDP ฉบับใหม่นี้ต้องตอบโจทย์ ทั้งการเพิ่มสัดส่วนพลังงานสะอาด การรักษาเสถียรภาพระบบไฟฟ้า และการเปิดรับเทคโนโลยีพลังงานใหม่ เช่น ไฮโดรเจน และเทคโนโลยีนิวเคลียร์ขนาดเล็ก (SMR)

และ 2) การพัฒนาเทคโนโลยีดักจับและกักเก็บก๊าซคาร์บอนไดออกไซด์ (CCS) ตั้งเป้ากักเก็บคาร์บอนจากแหล่งบนบก 1 ล้านตันต่อปี และจากแหล่งอ่าวไทยตอนบน 10 ล้านตันต่อปี

ส่วนการลดภาระค่าใช้จ่ายด้านพลังงานให้กับประชาชนทั่วไปนั้น นายอรรถพลระบุว่า นอกเหนือจากการผลักดัน Quick Big Win โจทย์สำคัญของรัฐบาล คือการลดภาระค่าใช้จ่ายด้านพลังงานให้กับประชาชน โดยที่ผ่านมาได้มีการปรับลดราคาน้ำมันแล้ว 2 ครั้ง การตรึงราคาก๊าซหุงต้มถึงวันที่ 31 มกราคม 2569 รวมถึงการปรับลดค่าไฟฟ้างวดมกราคม-เมษายน 2568 เหลือหน่วยละ 3.88 บาท (ไม่รวม VAT) จากการลดค่า Ft จาก 15.72 สตางค์ เหลือ 9.72 สตางค์ต่อหน่วย

นักวิชาการชี้ยังไปต่อได้

ด้าน นายพรายพล คุ้มทรัพย์ นักวิชาการอิสระด้านพลังงาน อดีตคณบดีคณะเศรษฐศาสตร์ มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ ให้ความเห็นกับ “ประชาชาติธุรกิจ” ว่า นโยบาย Quick Big Win ของกระทรวงพลังงาน ไม่ว่าจะเป็นโครงการโซลาร์ภาคประชาชน มาตรการสนับสนุนการติดตั้งโซลาร์รูฟลดหย่อนภาษี คาดว่าจะสามารถดำเนินการต่อไปได้ โดยหน่วยงานที่เกี่ยวข้องของกระทรวงพลังงาน

ส่วน PDP ฉบับใหม่ที่อยู่ระหว่างการจัดทำนั้น คาดว่ารัฐบาลรักษาการสามารถดำเนินการจัดทำให้เสร็จต่อไปได้ แต่หากมีการเลือกตั้งและได้รัฐบาลชุดใหม่ ก็ขึ้นอยู่กับการดำเนินการของรัฐบาลชุดใหม่ด้วย

อย่างไรก็ดี การเปลี่ยนแปลงทางการเมืองที่เกิดขึ้น ทำให้นโยบายพลังงานของประเทศยังคงต้อง “เดินบนเส้นบาง ๆ” ระหว่างความจำเป็นในการขับเคลื่อนแผนงานระยะยาว กับข้อจำกัดด้านอำนาจการตัดสินใจเชิงนโยบายในช่วงรัฐบาลรักษาการ ความไม่ต่อเนื่องดังกล่าวส่งผลโดยตรงต่อความเชื่อมั่นของภาคธุรกิจ โดยเฉพาะโครงการลงทุนด้านพลังงานสะอาด โครงสร้างพื้นฐานระบบไฟฟ้า ซึ่งต้องอาศัยกรอบนโยบายที่ชัดเจนและมีเสถียรภาพในระยะยาว

ขณะเดียวกัน แผน PDP และมาตรการสำคัญอย่าง Direct PPA ล้วนเป็นเครื่องมือหลักในการกำหนดทิศทางพลังงานของประเทศในอีกหลายทศวรรษข้างหน้า หากขาดความต่อเนื่องเชิงนโยบาย อาจทำให้การตัดสินใจลงทุนของเอกชนชะลอตัว และกระทบต่อความสามารถในการแข่งขันของประเทศในระยะยาว

ดังนั้น โจทย์สำคัญของรัฐบาลชุดถัดไป ไม่ได้อยู่เพียงการเร่งฟื้นความเชื่อมั่นทางการเมืองเท่านั้น หากแต่ต้องสร้างความชัดเจนด้านนโยบายพลังงานให้เดินหน้าได้อย่างเป็นระบบและต่อเนื่อง เพื่อให้การเปลี่ยนผ่านพลังงานของไทยสามารถดำเนินไปอย่างมั่นคง ท่ามกลางแรงกดดันจากเศรษฐกิจโลก เทคโนโลยีใหม่ และเป้าหมาย Net Zero ที่หลีกเลี่ยงไม่ได้

Source : ประชาชาติธุรกิจ

ในโลกที่ความต้องการพลังงานหมุนเวียนเพิ่มสูงขึ้นอย่างต่อเนื่อง “เครื่องกำเนิดไฟฟ้าเทอร์โมอิเล็กทริกพลังงานแสงอาทิตย์” หรือ STEGs (Solar Thermoelectric Generators) ถูกยกย่องว่าเป็นทางเลือกที่มีศักยภาพในการผลิตไฟฟ้าพลังงานแสงอาทิตย์ แตกต่างจากแผงโซลาร์เซลล์ทั่วไป ที่เปลี่ยนแสงอาทิตย์เป็นไฟฟ้าโดยตรง แต่อุปกรณ์ STEG สามารถใช้แหล่งความร้อนที่หลากหลาย นอกเหนือจากแสงอาทิตย์โดยตรง 

STEG ใช้ประโยชน์จากความแตกต่างของอุณหภูมิระหว่างด้านร้อนและด้านเย็น เพื่อสร้างกระแสไฟฟ้าผ่าน “ปรากฏการณ์ซีเบค” (Seebeck effect) โดยมีวัสดุเซมิคอนดักเตอร์คั่นกลาง แต่เทคโนโลยีนี้มีประสิทธิภาพการแปลงพลังงานที่ต่ำมาก โดยส่วนใหญ่แปลงแสงอาทิตย์เป็นไฟฟ้าได้น้อยกว่า 1% ซึ่งต่ำกว่าประสิทธิภาพของระบบโซลาร์เซลล์ที่อยู่อาศัยทั่วไปที่อยู่ประมาณ 20% อยู่มาก นี่จึงเป็นข้อจำกัดสำคัญที่ไม่สามารถนำ STEG ไปใช้อย่างแพร่หลาย 

จนกระทั่ง ทีมนักวิจัยที่มหาวิทยาลัยโรเชสเตอร์ ได้พัฒนาการออกแบบใหม่ที่ช่วยเพิ่มกำลังผลิตของเครื่องกำเนิดไฟฟ้าเทอร์โมอิเล็กทริกพลังงานแสงอาทิตย์ (STEGs) ให้สูงขึ้นถึง 15 เท่า การค้นพบนี้นับเป็นก้าวกระโดดที่อาจปิดช่องว่างด้านประสิทธิภาพกับแผงโซลาร์เซลล์แบบดั้งเดิม และเปิดประตูสู่ความเป็นไปได้ใหม่สำหรับพลังงานหมุนเวียน

ความสำเร็จอันน่าทึ่งนี้ไม่ได้มาจากการเปลี่ยนแปลงวัสดุเซมิคอนดักเตอร์ที่ซับซ้อน แต่มาจากการนำวิธีการทางวิศวกรรมสเปกตรัมและการจัดการความร้อนมาใช้ โดยศ.เกา ชุนหลี ศาสตราจารย์ด้านทัศนศาสตร์และฟิสิกส์ และนักวิชาการอาวุโสที่ห้องปฏิบัติการเลเซอร์พลังงานของ ม.โรเชสเตอร์ ได้ชี้ให้เห็นถึงความล้มเหลวของแนวทางเดิมที่มุ่งเน้นการปรับปรุงวัสดุเซมิคอนดักเตอร์เป็นหลัก

STEG แบบใหม่
เครดิตภาพ: University of Rochester / J. Adam Fenster

เป็นเวลาหลายทศวรรษแล้วที่นักวิจัยมุ่งเน้นไปที่การปรับปรุงวัสดุเซมิคอนดักเตอร์ที่ใช้ใน STEG แต่กลับทำให้ประสิทธิภาพเพิ่มขึ้นได้เพียงเล็กน้อย แต่งานวิจัยของเรามุ่งเน้นไปที่การจัดการด้านร้อนและเย็นของอุปกรณ์แทน ด้วยการรวมการดูดซับพลังงานแสงอาทิตย์ที่ดีขึ้นและการดักจับความร้อนที่ด้านร้อน เข้ากับการกระจายความร้อนที่ดีขึ้นที่ด้านเย็น ทำให้ประสิทธิภาพเพิ่มขึ้นอย่างน่าประหลาดใจ” 

วิธีการของทีมวิจัยนี้ขึ้นอยู่กับนวัตกรรมหลัก 3 ประการ อย่างแรกคือ “เสริมพลังให้กับด้านร้อน” โดยใช้เทคนิคโลหะสีดำที่พัฒนาขึ้นในห้องปฏิบัติ พวกเขาใช้พัลส์เลเซอร์เฟมโตความเร็วสูงในการแกะสลักโครงสร้างระดับนาโนลงบนทังสเตน 

กระบวนการนี้ทำให้พื้นผิวทังสเตนเปลี่ยนเป็นสีดำเกือบทั้งหมดและทำหน้าที่เป็นตัวดูดซับแสงอาทิตย์แบบเลือกสรร  มันสามารถดูดซับแสงในช่วงความยาวคลื่นของแสงอาทิตย์ได้อย่างมีประสิทธิภาพในขณะที่ลดการสูญเสียความร้อนในช่วงความยาวคลื่นอื่น ๆ เช่น อินฟราเรด การจัดการพื้นผิวด้วยเลเซอร์ในลักษณะที่มีการควบคุมนี้ทำให้ทังสเตนที่ผ่านการบำบัดสามารถเข้าถึงอุณหภูมิที่สูงขึ้นได้ภายใต้แสงอาทิตย์เดียวกันเมื่อเทียบกับแผ่นที่ไม่ผ่านการบำบัด

ประการที่สอง ซึ่งยังคงเป็นส่วนหนึ่งของการจัดการด้านร้อน ทีมงานได้จำลอง “ปรากฏการณ์เรือนกระจกขนาดเล็ก” โดยการคลุมโลหะสีดำด้วยแผ่นพลาสติกใส ชั้นพลาสติกนี้ทำหน้าที่จำกัดการพาความร้อนและการนำความร้อน ทำให้ความร้อนสามารถถูกกักเก็บไว้ได้มากขึ้น ส่งผลให้อุณหภูมิที่ด้านร้อนเพิ่มสูงขึ้นอย่างมีนัยสำคัญ 

ภาพระยะใกล้ของโครงสร้างนาโนที่แกะสลักด้วยเลเซอร์บนพื้นผิวของเครื่องกําเนิดไฟฟ้าเทอร์โมอิเล็กทริกพลังงานแสงอาทิตย์
เครดิตภาพ: University of Rochester / J. Adam Fenster

ศ.เกา อธิบายหลักการนี้โดยเปรียบเทียบกับการสร้างเรือนกระจกในฟาร์ม “คุณสามารถลดการพาความร้อนและการนำความร้อนเพื่อดักจับความร้อนได้มากขึ้น ทำให้เพิ่มอุณหภูมิที่ด้านร้อน การรวมกันของโลหะสีดำที่ดูดซับได้ดีเยี่ยมกับห้องเรือนกระจกขนาดเล็กนี้ เป็นการยกระดับด้านร้อนของเครื่องกำเนิดไฟฟ้าโดยไม่ต้องเพิ่มชิ้นส่วนที่เคลื่อนไหวหรืออุปกรณ์ทางแสงขนาดใหญ่”

นอกจากนี้ ยังมุ่งเน้นไปที่การเพิ่มประสิทธิภาพสูงสุดให้กับด้านเย็น ทีมงานใช้พัลส์เลเซอร์เฟมโตซ้ำอีกครั้ง แต่คราวนี้ใช้กับอะลูมิเนียมธรรมดา เพื่อสร้างแผงระบายความร้อนที่มีประสิทธิภาพสูง กระบวนการแกะสลักด้วยเลเซอร์นี้สร้างโครงสร้างขนาดเล็กจิ๋วบนพื้นผิว ซึ่งเพิ่มพื้นที่ผิวอย่างมากและช่วยเพิ่มการกระจายความร้อนผ่านทั้งการแผ่รังสีและการพาความร้อน 

แผงระบายความร้อนที่ได้รับการปรับปรุงใหม่นี้ เพิ่มประสิทธิภาพการทำความเย็นเป็นสองเท่า เมื่อเทียบกับตัวกระจายความร้อนอะลูมิเนียมมาตรฐาน การดึงความร้อนออกจากโมดูลเทอร์โมอิเล็กทริกได้เร็วขึ้นนี้ ทำให้ด้านเย็นยังคงรักษาอุณหภูมิที่ต่ำไว้ได้ ในขณะที่ด้านร้อนมีอุณหภูมิสูง

แม้การเปลี่ยนแปลงทางการออกแบบที่เรียบง่ายแต่ชาญฉลาดเหล่านี้ จะไม่ได้เปลี่ยนวัสดุเซมิคอนดักเตอร์หลัก แต่กลับส่งผลให้กำลังไฟฟ้าที่ผลิตได้เพิ่มขึ้นถึง 15 เท่า ในการทดสอบ อุปกรณ์ STEG ที่ได้รับการอัปเกรดนี้สามารถจ่ายพลังงานให้กับหลอด LED ได้อย่างมีประสิทธิภาพมากกว่าอุปกรณ์รุ่นก่อน ๆ 

ศ.เกาคาดว่าเทคโนโลยีนี้สามารถนำไปประยุกต์ใช้ได้อย่างกว้างขวาง โดยเฉพาะอย่างยิ่งในการขับเคลื่อนเซนเซอร์ไร้สายสำหรับอินเทอร์เน็ตออฟธิงส์ อุปกรณ์สวมใส่ หรือเป็นระบบพลังงานหมุนเวียนแบบนอกโครงข่ายในพื้นที่ชนบท โดยสามารถนำเครื่องกำเนิดไฟฟ้าพลังงานความร้อนขนาดเล็กที่ใช้กรรมวิธีนี้ไปไว้บนท่อร้อน ผนัง หรือตัวเครื่องยนต์ เพื่อจ่ายพลังงานให้กับอุปกรณ์บันทึกข้อมูลหรือโมดูลสื่อสารโดยไม่ต้องใช้สายไฟเพิ่มเติม

อย่างไรก็ตาม แม้ว่าผลลัพธ์ในห้องปฏิบัติการจะน่าประทับใจ แต่เทคโนโลยีนี้ยังคงเป็นเชิงทดลอง การเปลี่ยนพื้นผิวโลหะให้เป็นโครงสร้างทางแสงที่แม่นยำด้วยเลเซอร์ยังคงเป็นงานที่ละเอียดอ่อน ความท้าทายที่สำคัญในลำดับถัดไปคือการขยายขนาดพื้นผิวเหล่านี้ให้ครอบคลุมพื้นที่ขนาดใหญ่ขึ้นหรือชิ้นส่วนอุตสาหกรรมที่มีความโค้ง 

นอกจากนี้ การทดสอบในสภาพแวดล้อมภายนอกอาคารที่หลากหลายยังมีความจำเป็น เพื่อยืนยันว่าทังสเตนสีดำ ฟิล์มพลาสติก และอะลูมิเนียมที่มีโครงสร้าง จะสามารถทนต่อฝน ฝุ่น และวัฏจักรความร้อนในสภาพอากาศจริงได้ในระยะยาว 

หากความท้าทายเหล่านี้ได้รับการแก้ไข เทคโนโลยี STEG อาจก้าวจากการเป็นแหล่งพลังงานสำหรับเครื่องมือวัดขนาดเล็ก ไปสู่การสนับสนุนการใช้งานพลังงานที่การติดตั้งแผงโซลาร์เซลล์แบบดั้งเดิมเป็นเรื่องยาก ในอนาคต วิศวกรอาจจับคู่ STEG กับเซลล์แสงอาทิตย์ทั่วไปเพื่อสร้างระบบไฮบริดที่สามารถบีบพลังงานไฟฟ้าจากแสงอาทิตย์และความร้อนเหลือทิ้งได้มากขึ้น

นวัตกรรมนี้แสดงให้เห็นอย่างชัดเจนว่า การจัดการแสงและความร้อนที่พื้นผิวอย่างชาญฉลาด สามารถมอบทางเลือกใหม่ให้กับเทคโนโลยีพลังงานแสงอาทิตย์ที่นอกเหนือไปจากแผงเซลล์แสงอาทิตย์แบบเดิม

ที่มา: Earth, Interesting Engineering, Scitech Daily

ศ.เกา ทดลอง STEG แบบใหม่ที่มีประสิทธิภาพเพิ่มขึ้น 15 เท่า
เครดิตภาพ: University of Rochester / J. Adam Fenster

Source : กรุงเทพธุรกิจ

เมื่อ “ความยั่งยืน” ไม่ใช่ทางเลือกแต่เป็นทางรอดเพียงอย่างเดียวของไทย ในงานประชุมวิชาการ Thai SCP Network 2025 ได้มีการประกาศยุทธศาสตร์ครั้งสำคัญ ทั้งการปรับเป้าหมาย Net Zero ให้เร็วขึ้นจากปี 2065 มาเป็น 2050 พร้อมกางแผนบังคับใช้ “การจัดซื้อจัดจ้างสีเขียว” และกฎหมายจัดการขยะอาหาร-พลาสติก เพื่อบีบให้ภาคธุรกิจต้องปรับตัวก่อนตกขบวนการค้าโลก

Net Zero 2050 เดิมพันครั้งใหม่ที่เร็วกว่าเดิม

ภัทรานันท์ ทองประพาฬ รองเลขาธิการนายกรัฐมนตรีฝ่ายการเมือง ได้สร้างแรงสั่นสะเทือนด้วยการยืนยันว่า รัฐบาลไทยได้ปรับเป้าหมายการปล่อยก๊าซเรือนกระจกสุทธิเป็นศูนย์ (Net Zero) จากปี  2065 มาเป็น ปี  2050 ซึ่งหมายความว่าเรามีเวลาลดลงถึง 15 ปี

การขยับเส้นตายนี้ไม่ใช่แค่เรื่องของตัวเลข แต่คือการส่งสัญญาณถึงภาคอุตสาหกรรมว่า “เวลาของการผัดวันประกันพรุ่งหมดลงแล้ว” โดยรัฐบาลเตรียมใช้มาตรการ Zero Food Waste (ขยะอาหารเป็นศูนย์) มาเป็นเงื่อนไขบังคับในการทำรายงานประเมินผลกระทบสิ่งแวดล้อม (EIA) สำหรับโครงการขนาดใหญ่ ซึ่งจะเปลี่ยนโฉมหน้าธุรกิจอสังหาริมทรัพย์และอุตสาหกรรมก่อสร้างในไทยไปอย่างสิ้นเชิง

จาก “อาสาสมัคร” สู่ “กลไกขับเคลื่อนระดับชาติ”

ดร.วิจารย์ สิมาฉายา ประธาน Thai SCP Network กล่าวว่าจุดเปลี่ยนสำคัญในการยกระดับจากเครือข่ายจิตอาสา สู่การเป็น “สมาคมส่งเสริมการผลิตและการบริโภคที่ยั่งยืน (ประเทศไทย)” อย่างเต็มรูปแบบ เพื่อเป็นหัวหอกในการนำนวัตกรรมระดับโลกมาปรับใช้ในพื้นที่จริง

ตัวอย่างที่ชัดเจนคือโครงการในจังหวัดกระบี่ ที่เน้นการบริหารจัดการทรัพยากรแบบบูรณาการเพื่อการท่องเที่ยวที่ยั่งยืน รวมถึงการสร้างความร่วมมือกับสถาบัน IGES จากญี่ปุ่น เพื่อยกระดับมาตรฐานไทยให้สอดคล้องกับมาตรฐานสากลในระดับเอเชีย-แปซิฟิก

กลยุทธ์ “ตลาดสีเขียว” (Green Public Procurement)

ไฮไลต์สำคัญที่ภาคธุรกิจต้องจับตาคือการลงนาม MOU ระหว่างสมาคมฯ กับ กรมบัญชีกลาง และกรมควบคุมมลพิษ เพื่อผลักดัน “การจัดซื้อจัดจ้างสีเขียว” ให้เกิดขึ้นจริง

กลยุทธ์นี้คือการใช้ “เม็ดเงินงบประมาณภาครัฐ” เป็นตัวนำทาง หากบริษัทใดต้องการประมูลงานภาครัฐ สินค้าและบริการนั้นต้องผ่านเกณฑ์ที่เป็นมิตรต่อสิ่งแวดล้อม มาตรการนี้จะกลายเป็นแรงผลักดันมหาศาล (Market Incentive) ที่บีบให้ผู้ผลิตต้องเร่งทำ Eco-design หรือการออกแบบผลิตภัณฑ์สีเขียว เพื่อรักษาส่วนแบ่งการตลาดไว้ให้ได้

สงครามพลาสติกและเศรษฐกิจหมุนเวียน 100%

ทางด้านกรมควบคุมมลพิษ โดยธนัญชัย วรรณสุข ได้ตอกย้ำถึง แผนปฏิบัติการจัดการขยะพลาสติกระยะที่ 2 (2566-2570) ที่ตั้งเป้าหมายแบบ “Zero Waste” คือการนำพลาสติกเป้าหมายกลับมารีไซเคิลให้ได้ 100% ภายในปี 2570

นี่ไม่ใช่แค่การรณรงค์ลดใช้ถุงพลาสติกแบบเดิมๆ แต่เป็นการเข้าสู่ยุคของ “สนธิสัญญาพลาสติกโลก” ซึ่งจะมีข้อบังคับทางกฎหมายที่เข้มข้นขึ้น ทั้งในเรื่องการห้ามใช้พลาสติกบางประเภท และการบังคับให้ผู้ผลิตต้องรับผิดชอบซากผลิตภัณฑ์ของตนเอง (Extended Producer Responsibility: EPR)

ทางรอดในยุคโลกเดือด

SDG 12 หรือการผลิตและการบริโภคที่ยั่งยืน ไม่ได้เป็นเพียงเป้าหมายในกระดาษอีกต่อไป แต่กำลังถูกเปลี่ยนเป็น “กฎกติกาการแข่งขันใหม่” ของไทย

ความสำเร็จในอนาคตจะไม่ได้วัดกันที่ตัวเลขกำไรเพียงอย่างเดียว แต่จะวัดที่ “คาร์บอนฟุตพริ้นท์” และความสามารถในการหมุนเวียนทรัพยากร ใครที่ปรับตัวได้ก่อน ไม่เพียงแต่จะรอดพ้นจากวิกฤติสิ่งแวดล้อม แต่จะกลายเป็นผู้นำในตลาดสีเขียวที่มีมูลค่ามหาศาลในอนาคต

Source : กรุงเทพธุรกิจ

เมื่อวันที่ 17 ธันวาคม 2568 คุณสุวัฒน์ กมลพนัส รองประธานคณะกรรมการพลังงาน หอการค้าไทย ได้เป็นวิทยากร เสวนาหัวข้อ “การพัฒนาตลาดคาร์บอนเครดิตไทยภายใต้ระเบียบโลกใหม่ด้านสภาพภูมิอากาศ” ร่วมกับผู้แทนจาก กรมการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศและสิ่งแวดล้อม องค์การบริหารจัดการก๊าซเรือนกระจก (อบก.) และ บมจ. บีซีพีจี ณ ห้องประชุมโรงแรม จุบิลี เพรสทีจน์ รัชดาภิเษก จัดโดย มูลนิธิสถาบันวิจัยนโยบายเศรษฐกิจการคลัง (สวค.)

การเปลี่ยนผ่านสู่เศรษฐกิจคาร์บอนต่ำเป็นประเด็นสำคัญของระเบียบโลกใหม่ ด้านสภาพภูมิอากาศ (New Climate World Order) ภาคธุรกิจ นักลงทุน และหน่วยงานกำกับดูแลของประเทศต่างๆ ต้องเร่งพัฒนาเครื่องมือและกลไกด้านคาร์บอน เพื่อสนองต่อแรงกดดันระหว่างประเทศ ความคาดหวังของผู้บริโภค และมาตรฐานความยั่งยืนที่เข้มงวดมากขึ้น

“ตลาดคาร์บอนเครดิต” จะเป็นกลไกสำคัญในการสนับสนุนการลดการปล่อยก๊าซเรือนกระจก พร้อมสร้างแรงจูงใจให้เกิดการลงทุนในเทคโนโลยีสะอาด ที่มุ่งสู่เป้าหมาย Net Zero ทั้งในระดับประเทศและภาคธุรกิจต่างๆ

ประเทศไทย มีการพัฒนาตลาดคาร์บอนภายใต้โครงการ T-VER ของ อบก. ควบคู่ไปกับการขยายตัวของโครงการลดการปล่อยก๊าซเรือนกระจกไปในภาคส่วนต่างๆ ทั่วประเทศ แต่ตลาดคาร์บอนของไทยยังคงเผชิญอุปสรรค และความไม่ชัดเจนในหลายด้าน อาทิ กรอบการกำกับดูแล ความหลากหลายของมาตรฐาน คุณภาพคาร์บอนเครดิตที่ไม่สอดคล้องกับมาตรฐานสากล ขาดข้อมูลด้านราคากลางที่ใช้อ้างอิง ปริมาณธุรกรรมซื้อ-ขายที่ยังไม่โปร่งใส รวมถึงค่าใช้จ่ายตรวจวัดที่มีราคาสูง

สถานการณ์โลกกำลังก้าวสู่การใช้กลไกคาร์บอนที่ยิ่งเข้มข้น ทั้งมาตรการ CBAM ข้อตกลงภายใต้มาตรา 6 ของ Paris Agreement และความร่วมมือระหว่างตลาดคาร์บอนกับตลาดทุน ทำให้ผํู้ประกอบการไทยขาดคุณสมบัติในการแข่งขันเพิ่มมากขึ้น อีกทั้งตาม COP30 ประเทศไทยมีการปรับกรอบการขับเคลื่อนสู่ Net Zero เป็นปี 2050 (เร็วขึ้นจากเดิม 15 ปี) จึงต้องเร่งออกกฎหมายสำคัญ คือ ร่าง พรบ.การเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศและสิ่งแวดล้อม พ.ศ. … เพื่อเป็นกรอบในการกำกับดูแล ทั้งเรื่องการลดก๊าซฯ การปรับตัวฯ กลไกการเงิน ระบบการซื้อขายสิทธิฯ กลไกการปรับราคาฯ ภาษีคาร์บอน กองทุนภูมิอากาศ รวมถึงบทกำหนดโทษ เป็นต้น

ผู้ประกอบการจากต่างประเทศที่มาลงทุนในไทย (FDI) เช่น กลุ่ม Data Center มีเงื่อนไขต้องใช้พลังงานสีเขียว ผู้ส่งออกไทยต้องปฏิบัติตามมาตรฐานสากล ไทยจึงต้องเร่งสร้าง Ecosystem เพื่อรองรับการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ ทั้งด้าน Supply ด้าน Demand และด้านตลาด ทั้งแบบภาคบังคับและภาคสมัครใจ ซึ่งบริษัทขนาดใหญ่ของไทย และบริษัทต่างประเทศที่เข้ามาลงทุน พร้อมปรับตัวเข้าสู่มิติใหม่นี้แล้ว แต่ที่น่าเป็นห่วง คือ SMEs ของไทย ที่อยู่ใน Supply Chain ขั้นถัดๆไป ยังขาดความรู้ ความเข้าใจ ในกลไกและกิจกรรมที่จะเป็นภาคบังคับในระยะยาว ดังนั้น ไทยต้องเร่งออกกฎกติกาภาคบังคับของการซื้อขายคาร์บอน เพื่อยกระดับมาตรฐานคาร์บอนให้เข้าสู่สากล ให้เร็วที่สุด

แนวทางในการสนับสนุนผู้ประกอบการไทยให้เข้าถึงตลาดคาร์บอน ต้องสร้างแรงจูงใจผ่านนโยบายการเงิน และมาตรการทางภาษีสำหรับผู้ประกอบการ ซึ่งภาคเอกชนไทยพร้อมปรับตัว ขอเพียง “ความชัดเจน” และ “เครื่องมือที่ใช้ได้จริง”